ระบบจัดการความรู้ การยางแห่งประเทศไทย

การปลูกสร้างสวนยางพารา การผลิตก๊าซชีวภาพโดยระบบบ่อหมักร่วมไร้อากาศ
การผลิตก๊าซชีวภาพโดยระบบบ่อหมักร่วมไร้อากาศ PDF พิมพ์
การปลูกยางพารา - การปลูกสร้างสวนยางพารา
เขียนโดย Nattawadee Siriprasomsab   
วันพฤหัสบดีที่ 07 พฤศจิกายน 2013 เวลา 11:24 น.

 

การผลิตก๊าซชีวภาพโดยระบบบ่อหมักร่วมไร้อากาศ (Co-digester)

ในบ่อบำบัดน้ำเสียของสหกรณ์กองทุนสวนยาง

 

             ในกระบวนการผลิตยางแผ่นรมควันของสหกรณ์กองทุนสวนยาง จะมีน้ำเสียเกิดขึ้นประมาณ 10 – 15

ลูกบาศก์เมตร    ต่อวัน  น้ำเสียที่เกิดขึ้นมีความเข้มข้นของสารอินทรีย์ในรูปของ  ซี โอ ดี เฉลี่ย  8,962 

มิลลิกรัมต่อลิตร ซึ่งระบบบำบัดเดิมของสหกรณ์เป็นระบบบ่อผึ่ง เมื่อใช้ระบบบ่อหมักร่วมไร้อากาศเข้าทำ

การบำบัดร่วมกันทำให้คุณภาพน้ำทิ้งหลังการบำบัดพบว่า ประสิทธิภาพการกำจัดสารอินทรีย์ในรูปของ ซี

โอ ดี  ของบ่อหมักก๊าซชีวภาพ  เท่ากับ  84 %  และเมื่อน้ำผ่านบ่อสุดท้ายของระบบบำบัดน้ำเสีย ซี โอ ดี 

ลดลงถึง  91 % 

            จุดเด่นของระบบหมักร่วมไร้อากาศ คือ ลดกลิ่นเหม็น เพิ่มประสิทธิภาพการบำบัดน้ำเสีย และได้

ก๊าซชีวภาพเป็นผลพลอยได้  ซึ่งปัจจุบัน สหกรณ์ สกย.บ้านเก่าร้าง จำกัด ต.คลองหอยโข่ง อ.คลองหอยโข่ง

จ.สงขลา ซึ่งอยู่ในความดูแลของ สกย.อ.หาดใหญ่ สกย.จ.สงขลา เขต 1ได้นำก๊าซชีวภาพที่เกิดขึ้นจากบ่อ

หมักก๊าซชีวภาพไปใช้รมยางร่วมกับไม้ฟืน ทำให้ช่วยลดต้นทุนค่าไม้ฟืนลงได้ประมาณ  28 %  และคนงาน

สามารถนำไปใช้หุงต้มอาหารในชีวิตประจำวันได้ด้วย  อีกทั้งคุณภาพของแผ่นยางที่ผ่านการรมด้วยก๊าซ

ชีวภาพร่วมมีคุณภาพดีมาก เนื่องจากค่าความร้อนในการรมด้วยก๊าซชีวภาพร่วมมีความคงที่ตลอด

ระบบบ่อหมักร่วมไร้อากาศ (Co-digester)

ระบบบ่อหมักร่วมไร้อากาศ (Co-digester) ประกอบด้วย 4 หน่วยบำบัดย่อย ได้แก่

            X บ่อป้อนมูลสัตว์                      X บ่อหมักก๊าซชีวภาพ

            X บ่อชักกากตะกอน                   X คูเก็บกากตะกอน

            รูปที่ 1 ระบบบ่อหมักร่วมไร้อากาศ(Co-digester)

 

 

จุดเด่นของระบบบ่อหมักร่วมไร้อากาศ คือ

           X คลุมบ่อโดยใช้แผ่น พี วี ซี  (Polyvinil chloride;PVC)หนา 1.2 มิลลิเมตร ทำให้สามารถรวบรวมก๊าซชีวภาพที่เกิดขึ้นไว้ใต้แผ่นคลุม

           X ลดปัญหาเรื่องกลิ่นเหม็นรบกวนพื้นที่รอบข้าง

           X สร้างใกล้พื้นที่ชุมชนได้

           X มีช่องเติมมูลสัตว์เพื่อเพิ่มการผลิตก๊าซชีวภาพ

           Xมีบ่อสำหรับนำน้ำและกากตะกอนไปใช้งานต่อได้         

 

ระบบบำบัดน้ำเสีย สหกรณ์กองทุนสวนยาง (หลังการปรับปรุง)

 

 

 

                                                                                รูปที่ 2  ผังระบบบำบัดน้ำเสีย สหกรณ์กองทุนสวนยาง (หลังการปรับปรุง)

 

     

    

            ขณะที่มีการผลิตยางแผ่น น้ำเสียจากกระบวนการผลิตจะไหลเข้าบ่อดักเศษยาง บ่อรวมน้ำเสีย และบ่อหมักก๊าซชีวภาพ  ในบ่อนี้จะเกิดกระบวนการย่อยสลายแบบไร้อากาศ มีก๊าซชีวภาพเกิดขึ้นแล้วถูกเก็บสะสมไว้ใต้แผ่น พี วี ซี จากนั้นน้ำเสียที่ผ่านการบำบัดจะไหลออกเข้าบ่อผึ่ง และถูกสูบไปบำบัดในบ่อปรับสภาพก่อนระบายออกสู่สิ่งแวดล้อม หรือนำไปใช้ประโยชน์อย่างอื่น 

 

หน้าที่และความสำคัญของหน่วยบำบัด

หน่วยบำบัดน้ำเสียมีหน้าที่และความสำคัญดังนี้

1.      บ่อดักเศษยาง  ทำหน้าที่ดักขยะ หรือเศษยางออกจากนำเสียก่อนเข้าสู่ระบบบำบัด

2.      บ่อรวมน้ำเสีย  ทำหน้าที่รวบรวมและเก็บกักน้ำเสียเพื่อปรับอัตราการไหลให้สม่ำเสมอ

 

 

3.      บ่อป้อนมูลสัตว์  เพื่อเติมมูลสัตว์หรือวัสดุอินทรีย์เพื่อเพิ่มปริมาณการผลิตก๊าซ

 

 

4.      บ่อหมักก๊าซชีวภาพ

 X ทำหน้าที่บำบัดสารอินทรีย์ในน้ำเสีย โดยจุลินทรีย์ชนิดไม่ใช้อากาศย่อยสลายสารอินทรีย์น้ำเสียให้เปลี่ยนไปเป็นก๊าซมีเทน และก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์

  X การเริ่มต้นเดินระบบฯโดยการเติมมูลสัตว์หรือตะกอนจุลินทรีย์จากน้ำเสียประเภทเดียวกันเป็นเชื้อตั้งต้น

  X ปริมาตรบ่อหมักก๊าซชีวภาพ 411 ลูกบาศก์เมตร ระยะเวลาเก็บกักน้ำเสีย 34 วัน

5.      บ่อชักกากตะกอน  ถ่ายกากตะกอนออกจากก้นบ่อหมักก๊าซชีวภาพป้องกันการตื้นเขินของบ่อ

 

 

 

6.      คูเก็บกากตะกอน  กากตะกอนที่ถ่ายออกจะไหลมายังบ่อตากกากตะกอน ซึ่งสามารถนำไปใช้เป็นวัสดุบำรุงดินได้

 

 

7.      บ่อผึ่ง  ทำหน้าที่บำบัดและลดปริมาณสารอินทรีย์และไนโตรเจนเพิ่มเติม โดยอาศัยการทำงานของกลุ่มสิ่งมีชีวิตในน้ำ

 

 

8.       บ่อสูบทำหน้าที่สูบน้ำเสียจากบ่อผึ่งไปบ่อปรับสภาพ เนื่องจากพื้นที่บ่อปรับสภาพสูงกว่าบ่อผึ่ง        น้ำเสียไม่สามารถไหลไปเองตามแรงโน้มถ่วงของโลก 

 

 

9.       บ่อปรับสภาพ  ทำหน้าที่ปรับสภาพน้ำก่อนปล่อยออกสู่สิ่งแวดล้อม หรือนำไปใช้ประโยชน์อื่นต่อไป

                                                                                                                                               

                

 

การดูแล และบำรุงรักษาระบบ

 ผู้ดูแลระบบ ควรหมั่นตรวจสอบหน่วยบำบัดต่างๆ อย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง รายละเอียดดังตาราง

 การนำก๊าซชีวภาพไปใช้ประโยชน์ 

ติดตั้งระบบการจ่ายก๊าซชีวภาพ

X     ท่อลำเลียงก๊าซใช้ท่อ พี วี ซี และบอลวาล์ว พี วี ซี (รูปที่3)

X       การจ่ายก๊าซชีวภาพ อาศัยแรงกดทับของแผ่นพลาสติกที่คลุมบ่อ เพื่อส่งก๊าซชีวภาพให้ไหลไปตามท่อ พี วี ซี

 

 

รูปที่ 3 ท่อลำเลียงก๊าซชีวภาพ

 

X ใช้ก๊าซชีวภาพรมยาง

เดินท่อ พี วี ซี ตามแนวขอบผนังหลังเตารมยาง(รูปที่4 ก) โดยมีท่อแยกสามทางเพื่อนำไปต่อกับท่อเหล็กเข้าไปในเตารมยาง ควบคุมการปิด-เปิดด้วยบอลวาล์ว(รูปที่4 ข และ ค)

 

 

ใช้ก๊าซชีวภาพหุงต้ม

ต่อท่อ พีวีซี แยกออกจากท่อนำก๊าซชีวภาพไปรมยาง เพื่อไปใช้หุงต้มอาหารที่บ้านพักของคนงานควบคุมการเปิด-ปิด ด้วยบอลวาล์ว (รูปที่ 5)

 

รูปที่ 5 การใช้ก๊าซชีวภาพประกอบอาหาร

 

ระบบความปลอดภัยขณะใช้ก๊าซชีวภาพ

 

 

 รูปที่ 6 ตัวดักน้ำ

 

2.ท่อควบคุมความดัน

ทำหน้าที่ ความคุมความดันในแผ่นคลุมขณะนำก๊าซชีวภาพไปใช้งาน และเมื่อมีก๊าซชีวภาพในบ่อปริมาณมากจนใช้งานไม่ทัน

 

 รูปที่ 7 ติดตั้งท่อควบคุมความดันกับท่อลำเลียงก๊าซ (ก) และ (ข) ท่อควบคุมความดัน

 

 

แก้ไขล่าสุด ใน วันจันทร์ที่ 12 พฤษภาคม 2014 เวลา 11:25 น.