ระบบจัดการความรู้ การยางแห่งประเทศไทย

การสื่อสารและการเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ การสัมภาษณ์เพื่อการประชาสัมพันธ์
การสัมภาษณ์เพื่อการประชาสัมพันธ์ PDF พิมพ์
KM สำหรับพนักงาน - การสื่อสารและการเผยแพร่ประชาสัมพันธ์
เขียนโดย Nattawadee Siriprasomsab   
วันศุกร์ที่ 04 ตุลาคม 2013 เวลา 09:27 น.

การสัมภาษณ์เพื่อการประชาสัมพันธ์

 

การสัมภาษณ์ (Interview)

การสัมภาษณ์ คือ การสนทนาซักถามอย่างมีจุดมุ่งหมาย เป็นการสื่อสารแบบเผชิญหน้ากันหรือเป็นการติดต่อสื่อสารแบบสองทาง (Two-way Communication) เพื่อให้ได้ข้อมูลเรื่องใดเรื่องหนึ่งที่ต้องการ  ข้อมูลจากการสัมภาษณ์จะช่วยอธิบายสิ่งที่พบเห็นหรือสังเกตได้ แต่ยังไม่เข้าใจ ให้เข้าใจแจ่มแจ้งยิ่งขึ้น การสัมภาษณ์จำเป็นต้องมีโครงสร้างของคำถาม และสามารถควบคุมทิศทางโครงสร้าง ของเนื้อหาให้เป็นเรื่องที่ต้องการทราบหรือเนื้อหาในเรื่องที่ต้องการประชาสัมพันธ์

การวางแผนจัดทำบทสัมภาษณ์เพื่อการประชาสัมพันธ์

              ด้วยเหตุที่บทสัมภาษณ์เพื่อการประชาสัมพันธ์มีวัตถุประสงค์แตกต่างจากบทสัมภาษณ์ทั่วไป ดังนั้น บทสัมภาษณ์เพื่อการประชาสัมพันธ์ทุกเรื่อง จึงควรเริ่มต้นอย่างมีเป้าหมายที่ชัดเจน โดยการวางแผนหรือกำหนดแนวทางการทำบทสัมภาษณ์ในประเด็นต่าง ๆ ให้สอดคล้องกันดังนี้

- หัวเรื่องที่สัมภาษณ์

- บุคคลที่ให้สัมภาษณ์ โดยให้พิจารณาสถานภาพความเกี่ยวข้องกับหัวข้อเรื่องเป็นหลัก

- จุดมุ่งหมายที่ต้องการเผยแพร่บทสัมภาษณ์

- กลุ่มเป้าหมายที่ต้องการให้ได้อ่านบทสัมภาษณ์

- สื่อที่ใช้เป็นช่องเป็นช่องทางในการเผยแพร่บทสัมภาษณ์ ต้องพิจารณาชนิดและวาระเผยแพร่ของสื่อให้สามารถเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายเป็นสำคัญ

            หลังจากนั้น จึงเป็นขั้นตอนการประมวลความคิด เพื่อกำหนดประเด็นคำถามใช้เป็นแนวทางในการสัมภาษณ์ให้ตอบสนองแผนที่วางไว้อย่างสอดคล้องกัน อันจะนำไปสู่ประสิทธิผล ในการเผยแพร่ข่าวสารเพื่อการประชาสัมพันธ์ในรูปบทสัมภาษณ์อย่างแท้จริง

 

ข้อควรปฏิบัติของการสัมภาษณ์

เพื่อให้การสัมภาษณ์ดำเนินไปได้ด้วยดีและสามารถรวบรวมข้อมูลได้มากที่สุด ผู้สัมภาษณ์ควรปฏิบัติดังนี้

1. เตรียมคำถามไว้ล่วงหน้า คำถามมีความเหมาะสมกับเหตุการณ์ ไม่ใช่คำถามข่มขู่ หรือคำถามจับผิด และควรเริ่มถามจากคำถามง่ายไปยาก

2. นัดหมายวัน เวลา และสถานที่สัมภาษณ์ล่วงหน้า

3. ผู้สัมภาษณ์ควรตรงต่อเวลา และไม่ควรเลื่อนนัด หรือยกเลิกการนัด

4. ควรเลือกสถานที่สัมภาษณ์ที่สงบ เย็นสบาย ปราศจากสิ่งรบกวน

5. สร้างบรรยากาศในการสัมภาษณ์อย่างเป็นกันเอง (แต่สุภาพ) ยิ้มแย้ม แจ่มใส อ่อนน้อมเคารพผู้ให้สัมภาษณ์ (ไม่ดูถูกผู้ให้สัมภาษณ์) ให้เกิดความคุ้นเคย และความไว้วางใจซึ่งกันและกัน

6. ก่อนเริ่มสัมภาษณ์ควรมีการแนะนำตัวบอกวัตถุประสงค์ของการสัมภาษณ์

7. หากต้องจดบันทึก หรือบันทึกเทปต้องขออนุญาตผู้ให้สัมภาษณ์ก่อน

8. ป้อนคำถามให้เหมาะสมกับจังหวะเวลาของการสนทนา บางครั้ง อาจต้องเงียบเพื่อปล่อยให้ผู้ให้สัมภาษณ์ได้คิดก่อนตอบ หรือพักระหว่างสนทนานานๆ

9. ใช้ภาษาที่สุภาพ เข้าใจง่าย และไม่เป็นการชีนำคำตอบ

10. สังเกตปฏิกิริยาของผู้ให้สัมภาษณ์ในระหว่างการสนทนา บรรยากาศในการสนทนา เช่น เหนื่อย เบื่อหน่าย อึดอัด ซึ่งผู้สัมภาษณ์ควรหาวิธีการผ่อนคลาย เช่น การหยุดถาม หรือเปลี่ยนเรื่องสนทนาให้เกิดความผ่อนคลายก่อน หรือนัดสัมภาษณ์ใหม่ในวันหลัง

11. พยายามให้ผู้ให้สัมภาษณ์ได้พูดให้มากที่สุด

12. ขยายคำตอบให้ผู้ให้สัมภาษณ์เข้าใจ หากผู้ให้สัมภาษณ์ไม่เข้าใจ หรือมีความไม่กระจ่างชัด

13. ควรใช้เวลาสัมภาษณ์ที่เหมาะสม ไม่นานเกินไป

14. รักษาความลับของผู้ให้สัมภาษณ์

15. ควรวางตัวเป็นกลาง ไม่มีอคติ

16. ไม่ควรมุ่งแต่จดคำตอบของผู้ให้สัมภาษณ์ทุกคำ

17. กล่าวขอบคุณเมื่อสิ้นสุดการสนทนา และกล่าวอำลาเมื่อเดินทางกลับ

วิธีการเรียบเรียงบทสัมภาษณ์

        ในการเรียบเรียงบทสัมภาษณ์ประกอบด้วยโครงสร้างเนื้อหา 3 ส่วนหลัก คือ

1)      บทเกริ่นนำเข้าสู่เนื้อหา

2)      เนื้อหาการสัมภาษณ์

3)      และบทสรุปส่งท้าย

รูปแบบการเรียบเรียงบทสัมภาษณ์ที่น่าสนใจและนิยมใช้โดยทั่วไป มี 3 รูปแบบ ได้แก่

                                               

แบบที่ 1

แบบประโยคคำถามสลับคำตอบ (สนทนา) สอดแทรกบรรยากาศ เป็นแบบที่นิยมใช้แพร่หลายแบบหนึ่ง

- บทเกริ่นนำเข้าสู่เนื้อหา.....อาจกล่าวถึงขอบเขตเนื้อหาของบทสัมภาษณ์ รวมทั้งแนะนำผู้ให้สัมภาษณ์ โดยระบุชื่อ ตำแหน่ง สังกัด และความเกี่ยวข้องกับเรื่องราวที่สัมภาษณ์

- เนื้อหาการสัมภาษณ์......อาจเรียบเรียงในแนวทางดังนี้

บรรณาธิการ :  โครงการนี้จะเริ่มต้นเมื่อไหร่ครับ

ประธานกรรมการ :  ประมาณเดือนสิงหาคมปีนี้ ขณะนี้ทางบริษัทได้เตรียมความพร้อมใน

ส่วนต่างๆ ไม่น้อยกว่า 60% แล้วครับ (ยิ้มเล็กน้อย)

                * ทั้งนี้การสอดแทรกบรรยากาศ หรือสถานที่ในการสัมภาษณ์ เพื่อช่วยสะท้อนให้ผู้อ่านเข้าใจถึงสถานภาพหรือบุคลิกภาพของผู้ให้สัมภาษณ์ได้อย่างชัดเจน

                การเขียนบทสัมภาษณ์แบบนี้ ส่วนใหญ่นิยมเขียนเพื่อให้สาระและบันเทิง จึงไม่ใช้คำถามที่เป็นทางการมากนัก บางคำถามอาจเกิดขึ้นแบบฉับพลันตามเรื่องราวที่สนทนา แล้วนำมาเขียนเพื่อให้ผู้อ่านเกิดความรู้สึกต่อเนื่อง พบบ่อยในสื่อนิตยสาร เนื่องจากผู้เขียนมีเวลาในการเรียบเรียงมาก 

แบบที่ 2 

แบบหัวข้อหรือประเด็น สลับกับคำตอบ แบบนี้มีลักษณะค่อนข้างเป็นทางการเหมาะสำหรับการถ่ายทอดเรื่องราวที่ต้องการความน่าเชื่อถือสูงในบางโอกาส เช่น สัมภาษณ์ผู้บริหารสูงสุดในโอกาสประกาศนโยบายใหม่ของบริษัท เป็นต้น

-  บทเกริ่นนำเข้าสู่เนื้อหา.....การเรียบเรียงคล้ายกับแบบแรก 

- เนื้อหาการสัมภาษณ์......อาจเชื่อมการเข้าสู่บทสัมภาษณ์ คำถาม-คำตอบในลักษณะที่เป็นทางการ

แบบที่ 3

แบบคำตอบล้วนๆ  ใช้มากในบทสัมภาษณ์ความคิดเห็น หรือความรู้สึกของหลายๆคนในคำถามเดียวกัน (สัมภาษณ์หลายคน)  โดยทั่วไปมักสัมภาษณ์ 3-5 คน

- บทเกริ่นนำเข้าสู่เนื้อหา.....อาจเริ่มโดยกล่าวถึงคำถาม/ประเด็น

- เนื้อหาการสัมภาษณ์......

ผู้ตอบ 1      (ชื่อ-ตำแหน่ง)  “คำให้สัมภาษณ์

ผู้ตอบ 2-5   (ชื่อ-ตำแหน่ง)  “คำให้สัมภาษณ์

 

 * ทั้งนี้ คำให้สัมภาษณ์ของแต่ละบุคคล ควรมีความยาวใกล้เคียงกัน อาจยกคำพูดบางประโยคทิ้ง ถ้าเห็นว่าไม่สำคัญ เพื่อให้สั้นกระชับ

 

แบบที่ 4

            แบบเรียบเรียงคำพูดของคนเดียวแบบเล่าเรื่อง มีลักษณะคล้ายกับสารคดี สัมภาษณ์ แต่เรียบง่ายและสั้นกระชับกว่า วิธีการเรียบเรียงแบบนี้นิยมใช้กับการแนะนำบุคคลแบบไม่ค่อยเป็นทางการ โดยการถอดข้อความคำตอบสลับแทรกกับการเล่าเชื่อมเรื่องที่เกี่ยวข้องกับผู้ให้สัมภาษณ์โดยผู้เขียนเรียบเรียงใหม่

            ในส่วนบทสรุปส่งท้ายของบทสัมภาษณ์  ไม่ว่าจะเป็นการเรียบเรียงคำให้สัมภาษณ์แบบใดๆ ก็ตาม ควรมีการสรุปทิ้งท้ายโดยอาจจะเรียบเรียงด้วยสำนวนของผู้เขียนเอง หรือด้วยการยกคำพูดที่น่าสนใจของผู้ให้สัมภาษณ์มาลงไว้ ทั้งนี้เพื่อจุดมุ่งหมายในการกระตุ้นความคิดของผู้อ่านในแนวต่างๆ   เช่น แนวชื่นชมผู้ให้สัมภาษณ์     หรือหน่วยงาน  แนวเชิญชวนให้สนใจหรือร่วมมือ   แนวท้าทายหรือตั้งประเด็นคำถามให้ผู้อ่านนำไปคิดต่อ เป็นต้น   นอกจากนี้ สิ่งสำคัญอย่างยิ่งที่จะช่วยเชิดชูให้บทสัมภาษณ์นั้น ๆ มีความน่าสนใจ และนักประชาสัมพันธ์จะต้องไม่ลืมก็คือ ภาพประกอบ และการตั้งชื่อเรื่อง เพื่อช่วยสร้างสีสัน และดึงดูดความสนใจ

หนังสืออ้างอิง

เบญจวรรณ (2554,22 กุมภาพันธ์). ดาวพราวแสง. สกุลไทย รายสัปดาห์, หน้า 99.เข้าถึงจาก [URL] http://lvcl.lampangvc.ac.th/KM/external_links.php?links=654 ค้นเมื่อว้นที่ ๙ สิงหาคม ๒๕๕๖

สุภางค์  จันทวานิช  .2536.  วิธีการเก็บข้อมูลในการวิจัยเชิงพัฒนา.  ใน(In) อุทัย ดุลยเกษม, บก : สถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย..

ศูนย์พัฒนาทรัพยากรการศึกษา(CARD). การสัมภาษณ์.  มหาวิทยาลัยสารคาม เข้าถึงจาก [URL] http://www.elearning.msu.ac.th/opencourse/0109501/Unit08/unit08_022.htm  ค้นวันที่ ๙ สิงหาคม ๒๕๕๖.

   

ตัวอย่างบทสัมภาษณ์เพื่อการประชาสัมพันธ์

 

รายการ          เส้นทางเกษตร

สถานีวิทยุกระจายเสียงมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ AM stereo 1107 KHz Network 4 ภาค

ออกอากาศ      วันจันทร์ที่  3  มิถุนายน  2556 เวลา 11.05 - 11.30 น.

ช่วงที่ 1          ยางไทยก้าวไกลสู่สากล  (สัมภาษณ์ Phone In ทางโทรศัพท์ 15 นาที)

หัวข้อ            โรงงานต้นแบบอุตสาหกรรมผลิตภัณฑ์ยาง แปรรูปเพิ่มมูลค่า

ผู้ให้สัมภาษณ์  ไกรสร  นนทเกษม

                   ผู้อำนวยการสำนักงานกองทุนสงเคราะห์การทำสวนยาง จ.ระยอง

                   โทร. 08-9245-0853

 


เกริ่นนำ         สำนักงานกองทุนสงเคราะห์การทำสวนยาง มีนโยบายสนับสนุนให้เกษตรกรแปรรูปยางเป็นผลิตภัณฑ์ยางในเชิงพาณิชย์  เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่ม  โดยมีโรงงานต้นแบบอุตสาหกรรมผลิตภัณฑ์ยาง เป็นทั้งโรงงานและโรงเรียน เพื่อฝึกอบรมพัฒนาชาวสวนยางให้มีความรู้ ทักษะเรื่องอุตสาหกรรมและการแปรรูปผลิตภัณฑ์ยางต่างๆ  เกษตรกรจะได้เป็นแรงงานฝีมือ หรือทำอาชีพอิสระเสริมรายได้ ในส่วนของผู้นำชาวสวนยาง จะได้นำความรู้ไปพัฒนาสถาบันเกษตรกรด้วยการยกระดับการแปรรูปผลิตภัณฑ์ยางเชิงพาณิชย์ และพัฒนาสู่ผู้ประกอบการอุตสาหกรรมยางและผลิตภัณฑ์ยางต่อไป

 

แนวคำถาม

1. สถานการณ์ยางพาราโดยทั่วไปของ จ.ระยอง ช่วงนี้เป็นอย่างไรบ้างคะ?

2. โรงงานต้นแบบอุตสาหกรรมผลิตภัณฑ์ยางของ สกย. สร้างขึ้นเพื่อเน้นประโยชน์ด้านไหนคะ?

3. ตอนนี้ สกย. มีโรงงานต้นแบบอุตสาหกรรมผลิตภัณฑ์ยางกี่แห่ง? ตั้งอยู่พื้นที่ไหนบ้าง?

4. ยางพาราที่นำมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ยาง ต้องเป็นยางประเภทไหน? แล้วแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ยางประเภทใดได้บ้าง?

5. กิจกรรมหลักของโรงงานต้นแบบอุตสาหกรรมผลิตภัณฑ์ยาง สกย. ที่ จ.ระยอง มีการทำกิจกรรมอะไรบ้าง?

6. แต่ละปี มีเกษตรกรชาวสวนยางผ่านการฝึกอบรมจากโรงงานต้นแบบอุตสาหกรรมผลิตภัณฑ์ยางจำนวนประมาณเท่าไหร่? แล้วนำกลับไปใช้ประโยชน์กันบ้างไหมคะ

7. แนวคิดที่จะพัฒนากิจกรรมหรือโรงงานต้นแบบอุตสาหกรรมผลิตภัณฑ์ยางในอนาคต? 

8. ข้อคิดหรือเรื่องของยางพารา ที่อยากฝากถึงเกษตรกรชาวสวนยาง?

  

แก้ไขล่าสุด ใน วันพุธที่ 30 ตุลาคม 2013 เวลา 10:08 น.