ระบบจัดการความรู้ การยางแห่งประเทศไทย

อาชีพเสริมเพิ่มรายได้ให้ชาวสวนยาง การเพาะเห็ดฟางแบบกองตื้น
การเพาะเห็ดฟางแบบกองตื้น PDF พิมพ์
 
ในการเพาะเห็ดฟาง นอกจากจะใช้ฟางข้าว หรือซังข้าวเป็นวัสดุเพาะแล้ว เรายังสามารถใช้วัสดุอื่นๆ
แทนฟางข้าวได้ เช่น เปลือกมันสำปะหลัง ผักตบชวา ต้นกล้ายเปลือกถั่ว หรือแม้กระทั่งการใช้ทลายปาล์มน้ำมัน
ที่เหลือจากการกระบวนการผลิตน้ำมันนั่นเอง และในครั้งนี้จะขอกล่าวถึงการเพาะเห็ดฟางแบบกองเตี้ย โดยใช้
ทลายปาล์มเป็นวัสดุเพาะ  สามารถแบ่งขั้นตอนการเพาะได้ 4 ขั้นตอน ดังนี้
 
1. ขั้นตอนการหมักปาล์ม
2. ขั้นตอนการลงแปลงเพาะ
3. ขั้นตอนการดูแล และการเกิดดอก
4. ขั้นตอนการเก็บเกี่ยวผลผลิต
 
1. ขั้นตอนการหมักปาล์ม
1.1 หลังจากเราซื้อทลายปาล์มมา จะพบว่าทลายปาล์มจะมีคุณภาพที่ไม่ค่อยสม่ำเมอ คือมีน้ำมัน
หลงเหลืออยู่ ซึ่งน้ำมันจะมีสีค่อนข้างแดง และส่งผลให้บริเวณโคนดอกเห็ดที่ได้เป็นสีแดง
ควรล้างปาล์มก่อน 1 ครั้งก่อนการหมัก อาจทำได้โดยการแช่น้ำไว้ก่อนซัก 1 คืนแล้วปล่อยน้ำทิ้ง
 
 
1.2 หมักปาล์มลงในบ่อที่เตรียมไว้ อาจจะก่อขึ้นมาเป็นลักษณะสี่เหลี่ยมผืนผ้า หรือใช้ปลอกบ่อ
ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ประมาณ 2 เมตร วางซ้อนกัน ทำในลักษณะคล้ายคลึงกับบ่อเลี้ยงปลา
แต่การใช้ปลอกบ่อนั้น สามารถหมักปาล์มได้น้อยกว่าบ่อปูนสี่เหลี่ยมที่ก่อขึ้น
 
 
1.3 อัตราส่วนผสมสำหรับการหมักปาล์ม 1 ตัน
- ปุ๋ย สูตร 15-15-15 จำนวน 1 กก.
- ยูเรีย จำนวน 0.5-1.0 กก.
- ปูนขาว ใส่เมื่อ พบว่าค่าความเป็นกรดด่างของน้ำหมัก ต่ำกว่า 6
- พด และ กากน้ำตาล ใส่หรือไม่ใส่ก็ได้ แต่ วัสดุดังกล่าวนี้ จะช่วยย่อยและทำให้น้ำ ซึมเข้าทลายปาล์มได้ดีขึ้น
1.4 เมื่อชั่งส่วนผสมทั้งหมดแล้ว ให้นำไปโรยบนทลายปาล์มที่อยู่ในบ่อหมัก และเติมน้ำให้ท่วม
ทลายปาล์ม หมักอย่างน้อย 3 วัน จึงจะสามารถน้ำมาใช้งานได้ หรือให้สังเกตในบ่อหมัก ถ้าพบว่า
ฟองอากาศที่เกิดจากการทลายปาล์มหมดไปแล้ว แสดงว่าน้ำหมักสามารถแทรกซึมเข้าไปใน
ทลายปาล์มได้ดี สามารถนำมาใช้งานได้ สิ่งที่ควรระวังคือ ไม่ควรหมักปาล์มนานเกิน 15 วัน
 
 
2. ขั้นตอนการลงแปลงเพาะ
2.1 เตรียมวัสดุ-อุปกรณ์ สำหรับการเพาะ 1 แปลง ดังนี้
- พลาสติกดำ ขนาด 2X6 เมตร
- ท่อ PVC ขนาด 2 หุน ยาว 4 เมตร จำนวน 1 ท่อน
- ท่อ PVC ขนาด 2 หุน ยาว 2 เมตร จำนวน 4 ท่อน
- อาหารเสริมเห็ด 1.2- 1.5 ถุง ต่อ 1 แปลง
- ยิปซั่ม ประมาณ 300-500 กรัม ต่อ 1 แปลง
- เชื้อเห็ดฟาง ประมาณ 6 - 8  ก้อน ต่อ 1 แปลง  ปริมาณการใช้ขึ้นอยู่กับสายพันธุ์เห็ด ว่าให้ดอก
เยอะหรือน้อย ถ้าออกดีมาก ดกมาก ให้ใช้ 6 ก้อน แต่ถ้าออกลูกใหญ่แต่ไม่ดก ให้เพิ่มปริมาณก้อน
เชื้อที่ใช้เข้าไปอีก ขึ้นอยู่กับความเหมาะสม สามารถทดลองได้ 1-2 แปลงก็ทราบผลแล้วว่าจะต้อง
ใช้เชื้อเห็ดในปริมาณเท่าไหร่
หมายเหตุ : เชื้อเห็ด สามารถหาซื้อได้ตามความสะดวกแต่ละพื้นที่
 
 
 
 
2.2 วางท่อ  PVC ขนาด 2 หุน ยาว 4 เมตร เพื่อวัดระยะความยาวของแปลง เนื่องจากเราต้องการ เพาะแปลงเห็ด ขนาด 1X4 เมตร
2.3 โรยยิบซั่มให้ทั่วตามความกว้าง ความยาว ที่เตรียมไว้
 
 
 
2.4 นำทลายปาล์มที่หมักได้ที่แล้ว ขึ้นมาวางเรียงตามความกว้างยาวของแปลงเพาะ
 
 
 
2.5 นำอาหารเสริมที่เตรียมไว้มาโรยบนทลายปาล์มที่วางไว้แล้ว
 
 
2.6 นำเชื้อเห็ที่เตรียมไว้ มาบี้ หรือใช้เครื่องปั่นให้กระจาย ผสมอากหารราว 2 กำมือ คลุกเคล้าให้ทั่ว
แล้วโรยลงบนแปลงที่เตรียมไว้ ให้ทั่วทั้งแปลง
 
 

       

 

 
2.7 นำท่อ PVC ที่เตรียมไว้แล้ว มาปักเป็นโครงตัวยู คว่ำ เหนือแปลงเพาะเห็ด
 
 
2.8 นำพลาสติกที่เตรียมไว้แล้ว มาคลุมเป็นลักษณะกระโจม แล้วใช้ดิน หรือหินปิดทับ บริเวณชาย
พลาสติกให้มิดชิด เพื่อทำอุณหภูมิที่ 38-42ºC ให้เชื้อเห็ด เดินใย หรือเกิดสปอร์ทำปฏิกริยากับวัสดุเพาะ ที่จะก่อให้เกิดกลุ่มดอก
 
 
3. ขั้นตอนการดูแล และการเกิดดอก
3.1 วันที่ 2 เพาะ ให้ตรวจวัดอุณหภูมิภายในกระโจม โดยใช้ เทอร์โมมิเตอร์ (หาซื้อได้ที่ร้านเครื่อง
เขียนทั่วไป) ถ้าพบว่าอุณหภูมสูงกว่า 42 ให้กรีดพลาสติกเพื่อเปิดเป็นช่องระบายอากาศ ให้ความ
ร้อนลดลง แต่ถ้าอุณหภูมิต่ำกว่า 38 ให้ตัดพลาสติกกว้างยาวเท่าแปลงมาคลุมทับอีก 1 ชั้นเพื่อทำ
อุณหภูมมิให้สูงขึ้น สามารถใช้พลาสติกของแปลงเก่ามาคลุมทับได้
3.2 วันที่ 4 ของการเพาะ เมื่อเห็นว่าเชื้อเห็ดเดินใยขาวทั่วแปลงแล้ว ให้ทำการตัดใย โดยการใช้น้ำ
ฉีดรด ให้ชุ่มแปลง เพื่อเป็นการกระตุ้นให้เกิดดอกเห็ด( ก่อนตัดใย ให้เปิดแปลงทิ้งไว้ประมาณ 5-10 นาที
เพื่อถ่ายเทอากาศ)
3.3 วันที่ 6-7 จะเริมปรากฎดอกเห็ดเล็กๆ ขึ้นมาให้เห็น เรียกว่าเม็ดแฟ๊บ ให้กรีดช่องที่พลาสติกคลุม
สลับฟับปลาขนาดยาวประมาณ  4-5 นิ้ว และใช้เศษไม้ค้ำช่องให้กว้างขึ้น ให้อากาศสามารถถ่ายเท
ได้สะดวก นอกจากนี้ให้เปิดแปลงเห็ดวันครึ่งกระโจม เพื่อถ่ายเทอากาศเสีย เติมอากาศดีให้ดอกเห็ด
อย่างน้อยวันละ 1 ครั้ง (ควรเลือกเปิดในเวลาที่ลมพัดไม่แรง หรือไม่มีลมพัดเลย) การเปิดอากาศ
ให้ลองนั่งแล้วสูดลมหายใจเข้าดู ว่าเราสามารถหายใจได้สะดวกหรือไม่ ถ้าเราหายใจสะดวกเห็ดก็สามารถ
รับอากาศที่บริสุทธิ์ และเจริญเติบโตได้ดี  นอกจากการถ่ายเทอากาศแล้วต้องให้น้ำเห็ด เช้า-เย็น ทุกวัน
โดยการใช้ถังโยก ฉีดน้ำให้สูงเหนือเห็ด ให้ละอองน้ำออกมา ความชื้นที่เหมาะสมประมาณ 80%
3.4 วันที่ 9-12 จะเป็นวันที่สามารถเก็บเห็ดได้ การดูแลให้ปฏิบัติเช่นเดียวกันกับข้อที่ 3.3
4. ขั้นตอนการเก็บเกี่ยวผลผลิต
4.1 ใช้มีดขนาดเล็ก หรือมีดปลายแหลมตัดบริเวณโคนเห็ด อย่างเช่นมีดแกะสลักผลไม้
4.2 ในการเก็บเห็ด ให้เก็บเฉพาะดอกที่โตเต็มที่ และดอกที่บาน หรือกำลังจะบาน ไม่ควรเก็บเห็ดดอกเล็ก
เพราะจะทำให้ได้น้ำหนักไม่ดี ผลผลิตไม่เต็มที่
 
 
 
หมายเหตุ : ในการเพาะเห็ด 1 ครั้ง สามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตได้ 2-3 รุ่น
เมื่อเก็บเห็ดรุ่นที่ 1 หมดแล้ว ให้ตัดใยซ้ำ และปิดแปลงเห็นให้แน่นอย่าให้มีลมเข้า อาจจะใช้
พลาสติกคลุมทับอีก 1 ชั้น รอการเกิดดอกรุ่นที่ 2 ส่วนการดูแลนั้น ให้ทำเช่นเดียวกันกับรุ่นที่ 1
 
ศัตรูของเห็ด
1. วัชเห็ด เมื่อพบเห็ดชนิดอื่นๆ ที่ไม่ใช่เห็ดฟางให้รีบเก็บออกจากแปลงทันที เพื่อไม่ให้ สปอร์เห็ดร้ายกระจายทั่วแปลง
 
      

 
2. หอยทากและกุ้งบก เมื่อพบหอยทาก ให้รีบเอาออกจากแปลง เนื่องจากเห็ดเป็นอาการอันโอชะของหอยจทากจริงๆ
 
       

 

 
 
การพัฒนาเกษตรกร - อาชีพเสริมเพิ่มรายได้ให้ชาวสวนยาง
เขียนโดย Nattawadee Siriprasomsab   
วันอังคารที่ 10 กันยายน 2013 เวลา 14:58 น.
การเพาะเห็ดฟางแบบกองเตี้ย
แก้ไขล่าสุด ใน วันพฤหัสบดีที่ 12 กันยายน 2013 เวลา 14:38 น.