ระบบจัดการความรู้ การยางแห่งประเทศไทย

อาชีพเสริมเพิ่มรายได้ให้ชาวสวนยาง การเพาะเลี้ยงและการใช้แบคทีเรียโปรไบโอติกเพื่อเป็นอาหารเสริมสำหรับสุกร
การเพาะเลี้ยงและการใช้แบคทีเรียโปรไบโอติกเพื่อเป็นอาหารเสริมสำหรับสุกร PDF พิมพ์
การพัฒนาเกษตรกร - อาชีพเสริมเพิ่มรายได้ให้ชาวสวนยาง
เขียนโดย Nattawadee Siriprasomsab   
วันศุกร์ที่ 06 กันยายน 2013 เวลา 08:57 น.

 

การเพาะเลี้ยงและการใช้แบคทีเรียโปรไบโอติกเพื่อเป็นอาหารเสริมสำหรับสุกร


แบคทีเรียโปรไบโอติก หมายถึงเชื้อแบคทีเรียที่มีประโยชน์ ซึ่งเมื่อนำไปเสริมในอาหารให้แก่คนและสัตว์ จะก่อประโยชน์ให้แก่คนและสัตว์นั้นๆ ได้แก่ ช่วยทำให้เกิดสมดุลของจุลินทรีย์ในระบบทางเดินอาหารของผู้ให้อาศัย (โฮสท์) ช่วยต้านจุลินทรีย์ก่อโรค ทำให้คนและสัตว์ใช้ประโยชน์จากอาหารที่รับประทานเข้าไปได้ดีขึ้น เช่น ช่วยในการย่อยอาหาร และช่วยกระตุ้นภูมิคุ้มกันของร่างกาย เป็นต้น เชื้อแลคโตบาซิลลัส (Lactobacillus sp.) สายพันธุ์ SK5 ที่มีคุณสมบัติยับยั้งเชื้อโรคท้องร่วงในสุกรได้ดี โดยการนำน้ำเหลือทิ้งจากการต้มเส้นขนมจีนซึ่งมีแป้งปนอยู่มาก สามารถใช้เป็นอาหารเลี้ยงเชื้อของจุลินทรีย์ได้ จึงมาทำการเพาะเลี้ยงแบคทีเรียโปรไบโอติก เพื่อนำไปใช้สริมอาหารในการเลี้ยงสุกร แต่เนื่องจากเชื้อ SK5 นี้ไม่สร้างเอนไซม์อะไมเลส มาย่อยแป้ง จึงได้นำเชื้อบาซิลลัส (Bacillus coagulans) สายพันธุ์ NF17 ซึ่งเป็นเชื้อชอบร้อน (45oซ.) และให้เอนไซม์อะไมเลสย่อยแป้งให้เป็นน้ำตาลเพื่อเป็นสารอาหารให้เชื้อ SK5 และเนื่องจากน้ำต้มเส้นขนมจีนมีสารอาหารหลักได้แก่แป้ง (คาร์โบไฮเดรท) จึงจำเป็นต้องเติมสารที่ทำหน้าที่เป็นแหล่งของโปรตีนสำหรับการเจริญของเชื้อลงไปด้วย ในที่นี้ได้เลือกใช้น้ำนมยูเอชทีเนื่องจากสะดวกต่อเกษตรกรในการหาซื้อ

ขั้นตอนในการเพาะเลี้ยง

¨ เชื้อที่ใช้ในการทดลองได้แก่เชื้อบาซิลลัส (Bacillus coagulans) สายพันธุ์ NF17 และเชื้อแลคโตบาซิลลัส (Lactobacillus sp.) สายพันธุ์ SK5

¨ การเลี้ยงเชื้อโปรไบโอติกในน้ำต้มเส้นขนมจีน

1.บรรจุน้ำต้มเส้นขนมจีนปริมาตร 900 มล. ลงในขวดน้ำดื่มขนาด 1.5 ลิตร และเติมนมยูเอชที 100 มล. ปริมาตรรวมเท่ากับ 1,000 มล.

2.ใส่หัวเชื้อ บาซิลลัส สายพันธุ์ NF17 ที่อยู่ในหลอดอาหารเอียง หรือหัวเชื้อในรูปผงแห้งที่อยู่ในหลอดขนาดเล็ก เขย่าให้เข้ากันดี นำไปตากแดดเป็นเวลา 7-8 ชั่วโมง ก่อนนำมาเก็บไว้ที่อุณหภูมิห้องอีก 16 ชั่วโมง รวมทั้งสิ้นเป็นเวลา 1 วัน

3.ใส่หัวเชื้อ แลคโตบาซิลลัส สายพันธุ์ SK5 ในหลอดอาหารเอียง หรือหัวเชื้อที่อยู่ในรูปแห้งที่อยู่ในหลอดขนาดเล็ก เขย่าให้เข้ากันดี เก็บขวดไว้ที่อุณหภูมิห้องเป็นเวลา 24 ชั่วโมง เมื่อครบเวลาสามารถนำไปผสมอาหารสำหรับเลี้ยงสุกรได้

4.การผสมเชื้อโปรไบโอติกในอาหารสำหรับเลี้ยงสุกร

ใช้เชื้อโปรไบโอติกปริมาตร 100 ซีซี ผสมกับอาหารสำหรับเลี้ยงสุกรจำนวน 1 กิโลกรัม ดังนั้น 1 ขวดสามารถผสมอาหารสำหรับเลี้ยงสุกรได้ 10 กิโลกรัม

¨ สรุปขั้นตอนการเลี้ยงเชื้อโปรไบโอติกในน้ำต้มเส้นขนมจีน ดังแสดงในแผนภาพข้างล่างนี้


 

 

 

 

 

- การผสมเชื้อโปรไบโอติกในอาหารสำหรับเลี้ยงสุกร

เชื้อโปรไบโอติก 100 มล. ผสมกับอาหารสำหรับเลี้ยงสุกรจำนวน 1 กิโลกรัม ดังนั้น 1 ขวดสามารถผสมอาหารสำหรับเลี้ยงสุกรได้ 10 กิโลกรัม


 

ข้อแนะนำเพิ่มเติม

1.กรณีที่น้ำต้มเส้นขนมจีนหมักใช้ไม่หมดในคราวเดียว เมื่อจะเก็บไว้ใช้ในวันถัดๆไป ควรเก็บในตู้เย็นช่องธรรมดาที่ไม่ใช่ช่องแช่แข็ง การเก็บต่อไปที่อุณหภูมิห้องจะทำให้เชื้อแลคโตบาซิลลัสเจริญ ใช้น้ำตาลและผลิตกรดออกมามาก จนในที่สุดกรดนั้นจะส่งผลให้เชื้อโปรไบโอติกแลคโตบาซิลลัสตายได้

2.น้ำหมักจากน้ำต้มเส้นขนมจีนที่หมักได้ที่แล้ว ไม่เหมาะที่จะใช้เป็นหัวเชื้อในการหมักรอบต่อไป เพราะการหมักแต่ละรอบนั้นต้องเริ่มด้วยการใช้เชื้อบาซิลลัสสายพันธุ์ NF17 ซึ่งชอบร้อน จึงจะเจริญและดำเนิน กิจกรรมได้ (เช่นนำไปตากแดด) ในขณะที่เชื้อโปรไบโอติก แลคโตบาซิลลัส สายพันธุ์ SK5 ไม่ชอบร้อน จะตายจากการบ่มท่ามกลางแสงแดด ดังนั้นการหมักแต่ละครั้งจึงควรใช้หัวเชื้อใหม่เสมอ

 

เอกสารอ้างอิง

การเพาะเลี้ยงและการใช้แบคทีเรียโปรไบโอติกเพื่อเป็นอาหารเสริมสำหรับสุกร โดย ผศ.ดร. เสาวนิต ทองพิมพ์ จากภาควิชาจุลชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ และ รศ. เทอดศักดิ์ คำเหม็ง จากภาควิชาสัตวศาสตร์ คณะเกษตร มหาวิทยาลัยขอนแก่น

แก้ไขล่าสุด ใน วันศุกร์ที่ 06 กันยายน 2013 เวลา 09:14 น.